Preek Grunneger dainst, 25 oktober 2009 in Olle Lutherse Kerke Amsterdam, deur ds Harry Donga
Gemainte, beste minsen van wied en zied. Dur binnen hail wat dei Paulus maor ain raore snieboone vinden. Wie Grunnegers holden hailemaol nait van minsen dai as een blad aan boom kinnen omslaon. Dou maor gewoon dan dust al gek genocht. Eerst hail enthousiast veur ’t aine en dan plötseling veur sekuur ’t tegenovergestelde. Doar binnen wie maistens nait zo bliede van. Paulus was ja begonnen as aine dai deur en deurknaid was in zien geleuf. En dat geleuf was aigenlijk ain levensholding worden. Zien haile leven was naovolgen van de wet van Mozes en van alle veurschriften dai in de loop der eeuwen deur de rabienen uutvonden waren. Paulus was n scharpslieper. Hai dainsde der nait veur terugge om achter mensen aan te jaogen as hai mainde dat ze zich nait aan wet hailden. Zo was hai d’r bie toun ze Stefanus stainigd hadden en dai de eerste christelieke martelaor worden was. Stefanus was ain volgeling van Jezus Christus, net as discipelen van Jezus. Moar dizze eerste christelijke gemainte was de rechtlienigen ain doorn in ooge. En zai waren vast van plan om dai gemainte ain koppe klainer te moaken. Doarom was Stefanus veur t gerecht broacht en ter dood veroordeeld deur stainiging. Zulf had Paulus gain staine naor Stefanus gooit, maor hai had op kleren past van aandern dai wel stainen gooit hadden.
Hai leek in zien doun en laoten wel op dai radicaole moslems van tegenwoardig. De wet gait veur de minsen. Gain genaode maor ain hardhandige terechtwiezing. Niks nais under de Sunne.
Maor Paulus dai aigenlijk eerst Saulus haitte noar aole Jeudse keuning Saul, was as blad aan boom omsloan. Hou dat kwam?
Dat kwam deur Jezus en zien evangelie. Op zien raise in t geniep naar Damascus waor hai ain zwaore aanslag op doar wonende Jeuden dai Christen worden waren, doun wol, was hai in kraoge grepen. Totoal van de kook was hai roakt. Hai zag niks meer, had gain idee hou hai verder mos toun hai stem van Jezus heurt hat. Pas deur de minsen dai hai achternao zat, was hai weer een beetje op rechte weg kommen. Bie zien noadenken over gerechtighaid en minslaivendhaid was hai plötzeling hailmoal van mening veranderd. Hai kon zich wel veur kop sloagen dat hai zo stom west war. Hai was zainde blind west. Toun was hai volgeling worden van Jezus en hai hat zichzulf opdraogen de boodschap van Christus uut te draogen. En zo aiverig as hai eerst west har veur rabbiense zaok zo aiverig was hai nou veur zaok van Jezus.
Doar holden wie minsen nait zo van as minsen zo kinnen veranderen. Grunnegers zeker nait. Dat joagt ons schrik aan. Kinnen wiezulf ook zo veranderen? Wat geleuven wie aigenlijk?
En toch en toch, het deze Paulus, want zo nuimde hai zich nao omkering, hail veul invloed hat op begun van t christendom. Veur de verbraiding doarvan, ging hai haile toun bekende wereld over. Hai ging doarbie slim googem, slim loos te wark. Misschien is dat ook wel ain veurbeeld van hou wie dingen zoals evangelisoatie vandoage motten aanpakken. Hou loos, daorover vertelt ons ’t verhaol van dizze zundag. Paulus bie Areopagus. Plaots van Areopagus was in Athene op ’n heuvel bie Akropolis waor belangriekste tempels stonden. Zai stoan dur trouwens nog.
Areopagus was aigenliek ain zuilengalerij woars dreuge hin der weer kost lopen. Doar praotten minsen, geleerden en lu uut rechtspraok mit mekoar. Soort discussieplek. Grieken huilden doar veul van. Ik mot wel zeggen dat nijsbelusthaid van Atheners wel bekend was. Zie waren  aaltied op t nijste van t nijste uut. Moar as ze t dan heurt hadden dan gingen ze weer noar volgende biezunderhaid. Wie nuimen dat tegenswoordig ain ‘hype’. Moar goud.
Paulus zat aaltied zovol van t evangelie dat hai elke meuglukhaid aangreep om over God en Jezus te proaten. Zien gewone gang van zoaken was dat hai erst aaltied naor sinagoge ging om doar de Jeudes minsen te spreken en ook zögde hai lu dai God vereerden op. Maor op stadsplaain pruit hai met elkain. Zo roakte hai al gauw aan praot met inwoners van Athene over God en de Goden. Dai Grieken hadden hail veul goden. En veur oal dai goden hadden ze tempels en altoaren. Aigenlijk won Paulus zich doar wel over op. Dat kin toch aigenlijk nait, dacht hai biezichzulf. Moar hai har ook ain altaor zain in stad met dur op schreefen: veur onbekende God. Daor ging hai op deur. Hai zee: wat of ie vereren, moar nog nait kennen, dat kom ik joe verkundigen. Hai vertelde Grieken dat dai onbekende God zien aigen God was, dai Eerste en Ainige God was. God dij wereld maokt het en aal wat of ter op is. Dai heer is van hemel en eerde. Ain God ook dai nait in tempel woont maor dicht bie minsen.  Ain God dai van minsen hold en met oons in contact wil kommen moar aan aandere kaant oonze dainsten nait neudig het. Paulus raokte vol vuur aan de praot. En minsen wizzen nait wat ze dur van denken mossen. Sommigen vonden Paulus ain fantast en praotjesmaoker, aandern gingen toch wel naodenken.
Paulus zee: mien God liekt wel een beetje op wat joen dichters ook zegd hebben: dat wie zien noageslacht binnen. Deur dat te zeggen, nam hai minsen doar in Athene wel hail serieus. Wie binnen kinder van zelfde Voader, zeer hai doar aigenlijk mit.
Paulus har dur zo’n mooie zin veur:” Deur hom leef wie ja, beweeg wie ons en bestoan wie.” Moar zien enthousiasme was nait genocht. Grieken waren moar zo nait te overtuugen. Zai waren oal lange tied aan t filosoferen. Dur waren verschillende stromingen. Stoicijnen vonden dat we mossen leren alles te verdroagen en te aanvoarden. Epicureeërs waren meer veur plezair, veur genaiten van alles wat mooi was. Baide groepen waren aigenlijk uut op wieshaid. En dat was hail wat aanders dan wat Paulus verkundigde. Hai hat het over verlössing, over leven uut dood, over oordail en opstanding. En natuurlijk over Jezus as zeun van de grote Voader, van God. En zo leken ze uutaindeliek aan mekoar veurbie te proaten. Paulus nam minsen serieus moar hai let woarhaid nait in ’t midden. Tegen t ende van zien tousproak is hai oardig scharp worden. Nait as dreigement, moar as hoop op verandering. Paulus zag Gods kommende oordeel, veuroal as het rechtzetten deur God van alles wat krom was. Doar schrikken minsen ain beetje van.
En toch waren dur ain poar dai tot geleuf kwamen. Zai worden ook met noam nuimt. Zai binnen ain poar van eerste christenen in Europa. En wat joe ook van Paulus denken, wie motten zeggen dat hai Christendom verbraid het woardeur het in hail Europa en loater ook in wereld groot worden is.
Motto van lutherse gemainte in dit en kommend joar is: onderzuik alles op zien weerde en hol vaast wat of goud is. Dat is aigenlijk ain holding dai zowel veur Atheners as veur Paulus opgait. Wie, vandoage hier biemeoar in Olle Lutherse kinnen wat leren van baide. Van Atheners: openhaid veur nije informoatsie, met mekoar proaten. Nait aainkenneg wezen. Wie Grunnegers hebben op dat terrain nait zo’n goie roup. Moar misschien valt het ook wel tou. Tenslotte binnen de maisten van oons de wereld introkken, ook nog wel verder dan Amsterdam. En tenslotte binnen der ook ain haileboel Grunnegers dai hun stekkie wel vonden hebben veroaf of dichtbie. En misschien lieken wie toch ook wel ain beetje op Paulus. Veuroal op zijn stieve kop. Hij gait dur veur.